Amerikaans hof vernietigt bevel tot 'X' op geboorteakte — met een beroep op privacy

Op 1 september 2026 vernietigde het Amerikaanse federale hof van beroep voor het First Circuit in Boston een eerdere rechterlijke uitspraak die Puerto Rico verplichtte een 'X'-optie op te nemen in het aanvraagformulier voor geslachtswijziging op de geboorteakte (bron). De zaak, De la Fuente Díaz v. González Colón, was aangespannen door zes non-binaire personen die in Puerto Rico geboren zijn en die evenveel recht op een kloppende geboorteakte eisten als binaire transgender personen al hadden. Het hof gaf hen ongelijk — en de redenering waarmee het dat deed, verdient meer aandacht dan de uitspraak zelf.

Wat de rechtbank eerder besliste, en wat het hof daarvan overliet

Op 30 mei 2025 oordeelde de federale rechtbank van Puerto Rico nog dat het ontbreken van een 'X'-optie in strijd was met de gelijkebehandelingsclausule van het veertiende amendement van de Amerikaanse grondwet. Puerto Rico staat wijzigingen van 'man' naar 'vrouw' en omgekeerd toe sinds diezelfde federale rechtbank dat in 2018 beval in de zaak Arroyo González v. Rosselló Nevares; de rechtbank kon geen rationele grond bedenken om non-binaire mensen daarvan uit te sluiten. Het First Circuit vernietigde die uitspraak nu: het hof ging er, net als de rechtbank en zonder daarover te beslissen, van uit dat de lichtste toets geldt (rational basis review), en oordeelde dat het beleid van Puerto Rico die toets doorstaat (bron). De Solicitor General van het eiland, Omar Andino-Figueroa, zei dat het hof het standpunt van de regering overneemt dat, vertaald, "ons juridisch kader geen 'X'-geslachtsaanduiding op geboorteaktes erkent" (bron).

De redenering: zichtbaarheid als privacyrisico

Het opvallendst is niet de uitkomst, maar het argument. Het hof wijst erop dat Puerto Rico binaire wijzigingen toestaat omdat de rechtbank in 2018 oordeelde dat het oude beleid transgender personen dwong hun transgender-status prijs te geven en daarmee hun recht op privacy schond. De eisers erkenden op de zitting dat een non-binaire markering iemands non-binaire status onvermijdelijk prijsgeeft, en zij hebben volgens het hof niet aangevoerd dat het beleid hun privacy schendt of dat het de privacy niet dient. Puerto Rico heeft een legitiem belang bij het beschermen van de privacy van wie er geboren is, en daarmee bestaat er volgens het hof een rationeel verband tussen dat belang en het onderscheid tussen binaire en non-binaire transgender personen (bron). Lambda Legal, dat de eisers in hoger beroep als mede-advocaat bijstond, noemde de uitspraak teleurstellend en zei dat de zaak hiermee niet ten einde is (bron).

Wat dit blootlegt over het zelfidentificatiemodel

De uitspraak raakt een spanning die dieper zit dan deze ene zaak. Zelfidentificatie veronderstelt dat een verklaarde identiteit door de overheid wordt vastgelegd zodra iemand die opgeeft — dat is precies waarom voorstanders een geboorteakte met 'X' als logische stap zien. Maar zodra die registratie bestaat, is ze per definitie zichtbaar voor wie het document leest: registratie en zichtbaarheid zijn twee kanten van dezelfde medaille. Het hof betrekt die onvermijdelijke zichtbaarheid nu in zijn oordeel dat Puerto Rico de registratie mag weigeren. Dezelfde spanning tussen zelfverklaarde identiteit en de harde werkelijkheid van een document keert terug in de Amerikaanse paspoortenstrijd, waar het Hooggerechtshof op 6 november 2025 toestond dat nieuwe paspoorten voorlopig het geslacht bij geboorte vermelden (bron), en in de deelstaat Kansas, waar het rijbewijs inmiddels wettelijk weer bij het geboortegeslacht moet aansluiten. Telkens blijkt dat een document niet twee waarheden tegelijk kan vastleggen — het legt vast wat de wetgever of de rechter als relevant feit aanwijst, en dat is lang niet altijd de zelfverklaarde identiteit.

Hoe het nu verder gaat

Het hof verwees de zaak terug naar de federale rechtbank in Puerto Rico voor verdere behandeling. Die rechtbank had alleen over het beroep op gelijke behandeling beslist, niet over de andere grondwettelijke bezwaren van de eisers (bron). Lambda Legal liet op 3 september 2026 weten de uitspraak te bestuderen en vervolgstappen te overwegen. Voor Puerto Rico zelf betekent de uitspraak vooralsnog dat de 'X'-optie van tafel is, terwijl de binaire wijziging mogelijk blijft.

Bronnen

San Juan Daily Star, redactie, "First Circuit reverses order requiring PR to add 'X' gender marker to birth certificates", 4 september 2026: sanjuandailystar.com.

United States Court of Appeals for the First Circuit, De la Fuente Díaz v. González Colón, nr. 25-1638, uitspraak van 1 september 2026: courtlistener.com.

Regering van Puerto Rico (PRFAA), persbericht over de uitspraak van het First Circuit, 3 september 2026: prfaa.pr.gov.

Lambda Legal, persbericht als advocaat van de eisers bij de zitting in hoger beroep, 9 april 2026: lambdalegal.org.

Lambda Legal, reactie op de uitspraak, 3 september 2026: lambdalegal.org.