Amerikaans hof verwerpt 'X' op geboorteakte — met een beroep op privacy van non-binaire mensen

Op 4 september 2026 vernietigde het Amerikaanse federale hof van beroep voor het First Circuit in Boston een eerdere rechterlijke uitspraak die Puerto Rico verplichtte een non-binaire 'X'-markering te erkennen op geboorteaktes. De zaak, De La Fuente-Díaz v. González-Colón, was aangespannen door zes non-binaire inwoners van Puerto Rico die evenveel recht op een kloppende geboorteakte eisten als binaire transgender personen al hadden. Het hof gaf hen ongelijk — en de redenering waarmee het dat deed, verdient meer aandacht dan de uitspraak zelf.

Wat de rechtbank eerder besliste, en wat het hof daarvan overliet

In juni 2025 oordeelde de federale rechtbank van Puerto Rico nog dat het ontbreken van een 'X'-optie op de geboorteakte in strijd was met de gelijkebehandelingsclausule van het Amerikaanse grondwettelijke veertiende amendement. Puerto Rico erkent sinds een uitspraak van het eigen hooggerechtshof in 2023 al wijzigingen van 'man' naar 'vrouw' en omgekeerd; volgens de rechtbank was het willekeurig om non-binaire registratie daarvan uit te sluiten. Het First Circuit draaide die uitspraak nu terug: het onderscheid tussen binaire en non-binaire wijziging hoeft volgens de rechters niet aan een strenge toets te voldoen, en de overheid van Puerto Rico mag de 'X'-optie dus weigeren. De procureur-generaal van het eiland, Omar Andino Figueroa, noemde de uitspraak een bevestiging "dat ons rechtssysteem geen 'X'-geslachtsregistratie op geboorteaktes erkent".

De redenering: zichtbaarheid als privacyrisico

Het opvallendst is niet de uitkomst, maar het argument. Het hof stelt dat een 'X'-markering iemands non-binaire status per definitie prijsgeeft aan iedereen die het document ziet — een werkgever, een grensbeambte, een schoolbestuur — terwijl een binaire wijziging van 'man' naar 'vrouw' die status juist verhult. Om die reden zou het weigeren van de 'X'-optie de privacy van non-binaire mensen dienen, niet schaden. Belangenorganisaties zoals Lambda Legal, die de rechtszaak eerder steunden met een amicus brief, wijzen erop dat deze redenering de zaak op zijn kop zet: wie geen erkende registratie krijgt, wordt niet minder zichtbaar maar structureel onzichtbaar gemaakt in ieder document waar geslacht toe doet.

Wat dit blootlegt over het zelfidentificatiemodel

De uitspraak raakt een spanning die dieper zit dan deze ene zaak. Zelfidentificatie veronderstelt dat een verklaarde identiteit door de overheid wordt vastgelegd zodra iemand die opgeeft — dat is precies waarom voorstanders een geboorteakte met 'X' als logische stap zien. Maar zodra die registratie bestaat, is ze per definitie zichtbaar voor wie het document leest: registratie en zichtbaarheid zijn twee kanten van dezelfde medaille. Het hof gebruikt die onvermijdelijke zichtbaarheid nu als argument tegen registratie zelf. Dezelfde spanning tussen zelfverklaarde identiteit en de harde werkelijkheid van een document keert terug in de Amerikaanse paspoortenstrijd, waar het Hooggerechtshof zelfgekozen geslachtsregistratie al blokkeerde ten faveure van het geboortegeslacht, en in de deelstaat Kansas, waar het rijbewijs inmiddels wettelijk weer bij het geboortegeslacht moet aansluiten. Telkens blijkt dat een document niet twee waarheden tegelijk kan vastleggen — het legt vast wat de wetgever of de rechter als relevant feit aanwijst, en dat is lang niet altijd de zelfverklaarde identiteit.

Hoe het nu verder gaat

De zaak gaat terug naar de federale rechtbank in Puerto Rico. De oorspronkelijke eisers kunnen vragen om een herbeoordeling door het voltallige First Circuit (en bloc) of uiteindelijk naar het Amerikaanse Hooggerechtshof stappen — een hof dat dit jaar al liet zien terughoudend te zijn over zelfgekozen geslachtsregistratie op federale documenten. Voor Puerto Rico zelf betekent de uitspraak vooralsnog dat de 'X'-optie van tafel is, terwijl erkenning van een binaire wijziging overeind blijft.

Bronnen

San Juan Daily Star, redactie, "First Circuit reverses order requiring PR to add 'X' gender marker to birth certificates", 4 september 2026: sanjuandailystar.com.

Lambda Legal, persbericht over de zaak De La Fuente-Díaz v. González-Colón (amicus brief voorafgaand aan de uitspraak), 9 april 2026: lambdalegal.org.