JURIDISCH DOSSIER · UK SUPREME COURT
UK Supreme Court 2025 — For Women Scotland v The Scottish Ministers
Op 16 april 2025 oordeelde de Britse Supreme Court unaniem dat de termen ‘woman’, ‘man’ en ‘sex’ in de Equality Act 2010 verwijzen naar biologische sekse — en niet naar de juridische sekse die wordt verkregen met een Gender Recognition Certificate (GRC). De uitspraak geldt voor de Equality Act, die van toepassing is in Engeland, Wales en Schotland.
De zaak
Het Schotse parlement nam in 2018 de Gender Representation on Public Boards (Scotland) Act aan, met als doel dat de niet-uitvoerende leden van publieke besturen voor 50 procent vrouwen zijn. Die wet rekende ook trans vrouwen tot ‘woman’ als zij als vrouw leefden en een transitieproces van plan waren, ondergingen of hadden ondergaan. De vereniging For Women Scotland vocht die definitie aan, en in 2022 oordeelde het Court of Session dat zij buiten de bevoegdheid van het Schotse parlement viel. De Schotse regering schreef daarop in nieuwe richtlijnen dat een trans vrouw met een Gender Recognition Certificate (GRC) wel als vrouw telde. Tegen die richtlijnen begon For Women Scotland een tweede procedure (bron).
De zaak doorliep verschillende instanties in Schotland. Uiteindelijk lag de juridische kernvraag — wat betekent ‘sex’ in de Equality Act 2010 — in hoger beroep bij de Supreme Court van het Verenigd Koninkrijk. De uitspraak in For Women Scotland v The Scottish Ministers [2025] UKSC 16 dateert van 16 april 2025 (bron).
Het oordeel
Het Hof oordeelde unaniem dat ‘sex’, ‘woman’ en ‘man’ in de Equality Act 2010 biologische sekse betekenen, en dat dat altijd zo bedoeld was. Volgens de Gender Recognition Act 2004 wordt iemands sekse met een GRC ‘for all purposes’ de verworven sekse, maar die regel wijkt waar andere wetgeving iets anders bepaalt. Volgens het Hof doet de Equality Act dat: een trans vrouw met een GRC is voor deze wet geen vrouw. Het Hof benadrukt dat trans mensen, met of zonder GRC, beschermd blijven, onder meer via de beschermde grond ‘gender reassignment’ (bron).
UITSPRAAK · UK SUPREME COURT, KERN
«The meaning of the terms "sex", "man" and "woman" in the EA 2010 is biological and not certificated sex.»
Bron: For Women Scotland Ltd (Appellant) v The Scottish Ministers (Respondent) [2025] UKSC 16, uitspraak 16 april 2025, paragraaf 265 (xviii) (bron).
De argumentatie van het Hof
Het Hof bouwt de redenering wetstechnisch op. De Equality Act 2010 behandelt ‘sex’ en ‘gender reassignment’ als twee afzonderlijke beschermde gronden. De bescherming op grond van ‘gender reassignment’ hangt niet af van een GRC, en de overgrote meerderheid van de mensen met die beschermde grond heeft er geen. Omdat een GRC vertrouwelijk is en er niet naar gevraagd mag worden, zouden organisaties bij een uitleg op basis van het certificaat niet kunnen weten welke verplichtingen ze tegenover wie hebben (bron).
Verder wijst het Hof op de uitvoerbaarheid van de wet. De Equality Act staat op een aantal punten onderscheid naar sekse toe, bijvoorbeeld bij aparte voorzieningen zoals kleedruimten, daklozenopvang en medische of psychologische hulp alleen voor vrouwen, bij gemeenschappelijke accommodatie en bij sportcompetities. Volgens het Hof werken die uitzonderingen alleen samenhangend als sekse biologische sekse betekent; een uitleg op basis van de sekse op het certificaat zou de wet onsamenhangend en onwerkbaar maken (bron).
Wat de uitspraak praktisch betekent
Onderwijs
Onderwijsinstellingen die alleen studenten van één sekse toelaten, kunnen dat op basis van biologische sekse blijven doen; ze hoeven geen studenten van de andere biologische sekse met een GRC toe te laten (bron).
Ziekenhuizen en opvang
Aanbieders van aparte voorzieningen voor vrouwen, zoals daklozenopvang, kleedruimten, vrouwenafdelingen in ziekenhuizen en hulp aan slachtoffers van verkrachting of huiselijk geweld, kunnen mannen weren, ook trans vrouwen met een GRC, als dat een proportioneel middel is om een legitiem doel te bereiken (bron).
Sport
De uitzondering voor sport in de Equality Act gaat volgens het Hof uit van biologische sekse. De organisator van een vrouwencompetitie in een sport waarin vrouwen gemiddeld in het nadeel zijn, kan alle mannen weren, ook trans vrouwen met een GRC (bron).
Positieve maatregelen
Het Schotse doel van 50 procent vrouwen in publieke besturen geldt voor biologische vrouwen: de benoeming van een trans vrouw met een GRC telt daarvoor niet mee. Het Hof schrijft erbij dat niets in de uitspraak bedoeld is om de benoeming van trans mensen in besturen te ontmoedigen (bron).
Uitstralingseffect naar het continent
De Equality Act 2010 is Brits recht en geldt in Engeland, Wales en Schotland (bron). Een uitspraak van de UK Supreme Court bindt geen rechter op het continent. Het Hof zegt zelf dat het alleen de betekenis van de woorden in de Equality Act vaststelt en niet bepaalt wat ‘vrouw’ in het algemeen betekent (bron). Toch heeft de uitspraak betekenis: zij laat zien dat een hoogste rechter, juist op basis van een nauwgezette lezing van anti-discriminatiewetgeving, vaststelt dat een certificaat de sekse in die wet niet verandert. Voor Nederland, waar de regering het wetsvoorstel om de deskundigenverklaring af te schaffen met een brief van 11 augustus 2025 introk (bron), is dit een extra argument om de bestaande deskundigentoets niet zomaar los te laten.
Voor Spanje (Ley 4/2023) en Duitsland (Selbstbestimmungsgesetz 2024), die wél een stelsel op basis van zelfidentificatie invoerden, leidt de uitspraak tot de vraag hoe zij op middellange termijn de werking van hun eigen anti-discriminatierecht en hun eigen sekse-specifieke voorzieningen zullen vormgeven. Een rechtstreekse confrontatie met Europees recht is mogelijk via toekomstige zaken bij het EHRM of, in EU-verband, via gelijkheidsrichtlijnen.