Amerikaans Hooggerechtshof staat toe dat paspoorten het geboortegeslacht tonen, niet de zelfgekozen genderidentiteit

Op 6 november 2025 besliste het Amerikaanse Hooggerechtshof in Trump v. Orr (zaaknummer 25A319) dat de regering-Trump haar paspoortbeleid mag doorzetten terwijl de rechtszaak daarover nog loopt: nieuwe en te vernieuwen paspoorten tonen voortaan het geslacht bij geboorte, niet de zelfgekozen genderidentiteit van de aanvrager. De "X"-markering voor non-binaire aanvragers verdwijnt. Wie eerder een paspoort met een aangepaste geslachtsvermelding kreeg, mag dat blijven gebruiken tot het verloopt; bij een nieuwe aanvraag of vernieuwing komt het geboortegeslacht erin te staan. De beslissing komt van het hoogste rechtscollege van het land.

Wat het hof precies besliste

Het ging hier niet om een uitspraak ten gronde, maar om een stay: het hof schorste een bevel van een lagere rechter dat de regering verbood het nieuwe beleid uit te voeren, zodat het beleid alvast van kracht kan worden terwijl de procedure doorloopt. Een federale rechtbank in Massachusetts had geoordeeld dat de eisers waarschijnlijk gelijk zouden krijgen en een voorlopige voorziening opgelegd; het hof van beroep weigerde die te schorsen. Het Hooggerechtshof deed dat wel. Drie van de negen rechters waren het daar niet mee eens. In de ongetekende beslissing schrijft het hof (vertaald): "Het tonen van het geslacht bij geboorte van paspoorthouders schendt het gelijkheidsbeginsel net zomin als het tonen van hun geboorteland." Het hof oordeelde dat de regering de zaak ten gronde waarschijnlijk zal winnen, en wees erop dat het bevel van de rechtbank beleid van de uitvoerende macht blokkeerde dat gevolgen heeft voor de buitenlandse betrekkingen en een overheidsdocument betreft.

Een scherp dissent

Rechter Ketanji Brown Jackson schreef, mede namens rechters Sotomayor en Kagan, een dissenting opinion. Daarin noemt zij de beslissing een "pointless but painful perversion of our equitable discretion". Jackson wijst erop dat transgender Amerikanen nu voor een lastige keuze komen te staan: een paspoort gebruiken dat niet overeenkomt met hun genderidentiteit, met het risico op "harassment and bodily invasions", of alle activiteiten vermijden waarvoor een paspoort nodig kan zijn, zoals reizen of een nieuwe baan. De eisers worden bijgestaan door de ACLU. Hun advocaten schreven volgens NBC News in de processtukken dat het beleid transgender, non-binaire en intersekse personen in potentieel gevaar brengt telkens wanneer zij een paspoort gebruiken. Volgens de ACLU ligt de zaak sinds september 2026 weer bij de rechtbank, in de fase waarin partijen informatie uitwisselen (discovery); die fase duurt ten minste tot het voorjaar van 2027.

Wat de bron zegt, en wat wij daarvan vinden

Het hof zelf spreekt zich niet uit over de vraag of genderidentiteit al dan niet een vaststaand, zelf te bepalen kenmerk is — dat ligt buiten het bestek van een tussentijdse procedurele beslissing over een stay. Maar de redenering die het hof gebruikt, is veelzeggend: het stelt het geboortegeslacht op één lijn met het geboorteland en schrijft dat de overheid in beide gevallen alleen een "historical fact" vastlegt. Wij lezen daarin dat geslacht — anders dan zelfgerapporteerde genderidentiteit — een verifieerbaar feit is dat een overheid mag registreren zonder daarmee een oordeel te vellen over wie iemand "is". Dat onderscheid — tussen een feit dat een document beschrijft en een identiteit die iemand voor zichzelf claimt — is precies het punt waar het Nederlandse debat over de eigen transgenderwet aan voorbijgaat wanneer zelfidentificatie zonder meer als uitgangspunt voor wetgeving wordt genomen. Een vergelijkbaar onderscheid maakte het Britse Supreme Court, dat op 16 april 2025 unaniem oordeelde dat de termen "man", "woman" en "sex" in de Equality Act 2010 naar biologisch geslacht verwijzen (bron); zie ook ons artikel over de gedragscode van de Britse gelijkheidswaakhond EHRC.

Onderdeel van een breder patroon

Trump v. Orr staat niet op zichzelf. Zoals eerder bleek uit de Kansas-wet die rijbewijzen en geboorteaktes terugzet naar het geboortegeslacht, worden op zelfidentificatie gebaseerde documentaanpassingen in de Verenigde Staten bij een politieke koerswijziging weer ongedaan gemaakt. In Kansas moeten bestaande rijbewijzen en geboorteaktes ongeldig worden verklaard en opnieuw worden uitgegeven (bron); bij paspoorten gebeurt het bij een nieuwe aanvraag of vernieuwing. Het verschil met Kansas is de reikwijdte: de wet in Kansas gaat over documenten van één staat, het paspoortbeleid geldt voor alle nieuwe Amerikaanse paspoorten.

Voor de kritiek op zelfidentificatie als wetgevend uitgangspunt is dat relevant: een systeem dat toestaat dat officiële documenten louter op basis van een eigen verklaring worden aangepast, blijkt in de praktijk net zo goed weer bij een politieke koerswijziging te kunnen worden teruggedraaid. Volgens het dissent konden transgender Amerikanen sinds 1992 een paspoort krijgen met een geslachtsvermelding die bij hun genderidentiteit past; wie dat deed, krijgt bij de eerstvolgende vernieuwing weer het geboortegeslacht vermeld — een praktisch probleem dat in het enthousiasme over zelfidentificatie als "vooruitgang" zelden wordt meegewogen, en dat evenzeer een reëel probleem is voor de mensen die het treft.

Bronnen

Amerikaans Hooggerechtshof — Trump v. Orr, zaaknummer 25A319, ongetekende beslissing met dissenting opinion van rechter Jackson, 6 november 2025. supremecourt.gov/opinions/25pdf/25a319_i4dj.pdf
American Civil Liberties Union — "Orr v. Trump" (zaakdossier), geraadpleegd 10 oktober 2026. aclu.org/cases/orr-v-trump
NBC News — "Supreme Court allows Trump to enforce passport restrictions targeting transgender people", 6 november 2025. nbcnews.com
UK Supreme Court — For Women Scotland Ltd v The Scottish Ministers [2025] UKSC 16, persamenvatting, 16 april 2025. caselaw.nationalarchives.gov.uk
Kansas Legislature — House Substitute for SB 244. kslegislature.gov